ليكن به سائقهء شيعه بودن ، و اعتقاد به آزادى داشتن ، همهء ارباب مذاهب و اديان ، حق داشتند كه آزادانه به مراسم و شعائر خود عمل كنند . حتى شيعيان از اين فرصت طلايى استفاده كرده در جهت گسترش عقايد و آداب و فرهنگ و شعائر و شعارهاى خود اقدام مىكردند ، چنان كه سيوطى مىنويسند : در سال 351 ه شيعيان در بغداد بر درهاى مساجد ، لعنت بر معاويه ، و كسى كه فدك ، حق فاطمه ، را غصب كرد ، و كسى كه مانع دفن شدن حسن در كنار جدّش شد ، و كسى كه ابو ذر را تبعيد كرد ، مىنوشتند ، سپس شبانه محو مىشد . معز الدوله خواست دوباره آنها را بنويسد ، و زيرش مهلّبى گفت به جاى آنها بنويسد : « لعن اللّه الظالمين لآل رسول اللّه صلّى اللّه عليه و سلّم » و فقط به لعنت بر معاويه تصريح كردند . و در روز عاشوراى سال 352 ه معز الدوله مردم را وادار به بستن بازار ، و از پختن طباخان جلوگيرى كرد ، و حجله‌ها در بازار گذاشته روى آنها را با پلاس سياه به علامت عزادارى پوشانيدند ، و زنان با موهاى پريشان در خيابان به راه افتادند بر سر و سينه مىكوبيدند و براى حسين عزادارى مىكردند . و اين نخستين روزى بود كه [ رسما ] براى او نوحه خوانى شد و تا سالها ادامه يافت . و در دوازدهم [ هيجدهم ] ذى حجّهء همان سال غدير خم به عنوان جشن و عيد اعلام شد و بر دهلها كوبيدند . « 1 » سدهء شاعران سه گانه تاريخ سياسى پيرامون زندگى و كارهاى سياستمداران ، فرمانروايان ، شاهان و فرماندهان مىگردد ، و تاريخ علوم و ادبيات بر گرد كارها و آثار دانشمندان ، نويسندگان و گويندگان . در هر دو گونه از تاريخ ،

--> ( 1 ) . تاريخ الخلفاء ، صفحات 401 - 400 .